Yaz mevsiminde sıcakların artmasıyla birlikte vücudumuzda da ateş elementi, yani pitta artmaya başlar. Doshası, vücut tipi, Pitta olan veya Pitta dengesizliği yaşayan insanlar yaz aylarında daha sıcak hissedebilir ve yazın sıcağına toleransı daha düşük olabilir. Bu mevsimde daha çok terlemeye, sıcak basmaları yaşamaya ve mide problemleri varsa daha çok mide yanması, reflü sorunları yaşamaya başlamış olabilirler.
Vata ve Kapha dosha olan veya vata / kapha dengesizliği yaşayan insanlar için yaz mevsimi aynı etkiyi göstermeyecektir.
Ayurveda’nın temel ilkelerinden biri, alışkanlıklarımızın, rutinlerimizin ve beslenme seçimlerimizin mevsimlere göre değişiklik göstermesi gerektiğidir. Dengede kalmak için tek yapmamız gereken doğanın döngüleriyle birlikte hareket etmek, uyum içinde olmak için çaba göstermek, yaşam tarzımızı, alışkanlıklarımızı, beslenme şeklimizi mevsime göre ayarlamak.
İlk bakışta bu zor ve belki korkutucu görünebilir. Ancak doğaya baktığımızda her şeyin mevsimlere ve mevsimsel değişikliklere göre değişkenlik gösterdiğini görüyoruz. Yaz sebze ve meyveleri mesela kışa göre çok farklılık gösteriyor. Ve her sebze-meyvenin mevsiminin bir anlamı-nedeni var. Yaz aylarında ateş elementi dengeleyecek sebze ve meyveler çıkıyor doğada. Bizim yapacağımız şey sadece doğanın sunduğu şeyleri doğal olarak sunduğu zamanda tüketmek.
Yaz Mevsiminin Özellikleri
Ayurveda’da her şeyin bir gunası, özelliği vardır. Benzer özellikler arttırırken, zıt özellikler dengeler. Yaz aylarının en büyük özelliği sıcaktır. Sıcaklarla birlikte yoğun ısı giderek her şeyi kurutmaya başlar ve kuru özellik kendini gösterir.
Sıcak ve kuru hava ve uzun günler sayesinde yaz aylarında bir genişleme, hareketlenme söz konusudur.
Dengede kalmak için bu özelliklerin zıtlarını hayatımıza alarak, bu doğrultuda yaşam tarzı ve beslenme rutinlerini uygulayarak yaz özelliklerinin vücudumuzda birikmesini önlemek ve dengede kalmak mümkündür.
Yaz Mevsimi İçin Önerilen Rutinler
- Sıcak ve keskin özellikleri sakinleştirmenin en önemli yolu zihinsel olarak sakin kalmaktır. Bu amaçla meditasyon ve soğutucu nefes çalışmaları uygulayabilirsiniz.
- Sıcak özelliği dengelemek için bedensel olarak kendinizi serin tutun, ılık duş alabilir veya gece ay ışığında yürüyüşler yapabilirsiniz. Ay ışığı soğuk özellik verir. Sadece ay ışığı altında oturmanız bile vücut ısınızı düşürecektir.
- Yoga, yüzme, yürüyüş gibi sakinleştirici aktiviteler yapabilir ve hareketli özelliğini dengeleyebilirsiniz.
- Dinlenmek bu mevsimde özellikle önemlidir. Çok fazla hareket hem sıcak hem de hareketlilik özelliğini arttırabilir.
- Kuru özelliğini dengelemek için bol miktarda oda sıcaklığında su tüketin. Buzdolabından direk su veya başka içecekler tüketmek agninizi (sindirim ateşini) söndürebilir, bu nedenle tercih edilmemelidir.
Yaz Mevsiminde Beslenme
Yaz aylarında vücudumuz doğal olarak hafif ve sindirimi kolay yiyecekler ister. Yaz aylarında agnimiz, sindirim ateşimiz bizi serinletmek, vücut ısımızı dengelemek için dağılır, bu nedenle ağır yiyeceklerin sindirilmesi zorlaşır.
Yaz aylarında dengeleyici beslenme tatlı, acı (bitter, acı biber gibi keskin tatlar değil), ve buruk tatları içerir. Taze meyve ve salatalar için en ideal zamandır. Keskin, ekşi ve tuzlu tatların en aza indirilmesi pittayı rahatlatacaktır.
Tatlı Tat
Tatlı tat serinletici ve ağırdır, aynı zamanda iltihap önleyicidir. Isıyı yatıştırır, susuzluğu giderir, cilde ve saça fayda sağlar ve topraklayıcı, besleyici, güçlendirici ve tatmin edici olma eğilimindedir.
Tatlı meyveler, çoğu tahıl, kabak, kök sebzeler, süt, ghee ve taze yoğurt gibi doğal olarak tatlı yiyecekleri tercih edin.
Tatlı tatları direk rafine şeker yerine doğal yöntemlerle tam tahıl unu, basmati pirinci, süt ve meyvelerden alabilirsiniz. Bal ve pekmez ısıtıcı olduğu için yaz aylarında tüketimi vücut ısınızı arttırabilir.
Acı
Acı tat, kara lahana, karahindiba yeşillikleri ve lahana yeşillikleri gibi acı yeşilliklere hakimdir. Ayrıca acı kavun, bitter çikolata ve kimyon, safran ve zerdeçal gibi baharatlarda bulunur.
Acı tadı son derece serinletici ama aynı zamanda kurudur. Bu nedenle yaz aylarında miktarı iyi dengelenmelidir.
Acı dili temizler ve tat alma duyusunu geliştirir. Cildi ve kasları sıkılaştırır, kana fayda sağlar, yanma ve kaşıntı hissini giderir, susuzluğu giderir, iştahı dengeler, sindirimi destekler, nemi, ter ve fazla pittanın dengelenmesine yardımcı olur.
Buruk
Buruk tat temel olarak kurudur – ağzı kurutan ve büzülmesine neden olabilen tatdır.
Elma, kızılcık, nar, enginar, brokoli, karnabahar, marul, patlamış mısır, fesleğen, taze kişniş, dereotu, rezene, maydanoz gibi bazı meyveler, sebzeler, tahıllar, unlu mamuller ve baharatlar da tat açısından buruktur.
Buruk tat ağır, soğuk ve kurudur.
Pitta, buruk tadın sıkıştırıcı, emici, birleşmeyi teşvik edici doğasından yararlanır. Pittanın yayılma eğilimini azaltabilir, vücut dokularını sıkılaştırabilir, kanama bozukluklarını önleyebilir, ishali önleyebilir ve ayrıca aşırı teri ve sıvıyı emebilir.
Keskin
Keskin, acı biberlerde, turplarda, şalgamlarda, çiğ soğanlarda ve özellikle birçok baharatta bulunan baharatlı, sıcak bir lezzettir.
Keskin tadı özellikle sıcak ve hafiftir – her ikisi de pittayı rahatsız eden niteliklerdir.
Çok fazla keskin tat aşırı susama, yanma hissi, kanama, baş dönmesi ve iltihaplanmaya (özellikle bağırsak yolunda) neden olabilir.
Ekşi
Sirke ve diğer fermente yiyecekler, sert peynirler, ekşi krema, yeşil üzüm, ananas, greyfurt ve alkol gibi ekşi yiyecekleri en aza indirin (ara sıra bir bira veya beyaz şarap uygundur).
Pitta, ekşi tadın sıcak, hafif ve yağlı nitelikleriyle şiddetlenir.
Çok fazla ekşi tat susuzluğu artırabilir, kanı rahatsız edebilir, kaslarda ısı oluşturabilir, yaralarda irin oluşumuna neden olabilir ve boğazda, göğüste veya kalpte yanma hissine neden olabilir. Kıskançlık veya haset gibi ekşi duyguları bile teşvik edebilir.
Tuzlu
Tuzun hafif, sıcak ve yağlı doğası Ekşi tadı gibi, Pittayı attırır.
Tuzlu tat kanın dengesini bozabilir, duyu organlarını engelleyebilir, ısıyı artırabilir, cildi kötüleştirebilir, iltihabı yoğunlaştırabilir, dokuların yırtılmasına neden olabilir veya su tutulmasına, yüksek tansiyona, bağırsak iltihabına, gri saça, kırışıklıklara neden olabilir.
Yaz Mevsimi İçin Pratik Öneriler
Sıcak özelliği dengelemek üzere suyunuzu nane ve misket limonu ile tatlandırabilirsiniz.
Meyan kökü, rezene, gül, yasemin çayları serinleticidir, sıcak veya soğuk olarak tüketmeniz vücut ısınızı düşürecektir. Daha da soğutucu olmasını isterseniz geceden soğuk sui le demleyip sabaha kadar ay ışığında bekletebilirsiniz.
Zeytinyağlı mevsim sebzeleri soğutucu özellikleriyle yaz mevsiminde tüketilmesi uygun yiyeceklerdir.
Ananas, turşu, sirke ve keskin eskitilmiş peynirler gibi keskin tatlar, elma, salatalık, limon suyu ve yumuşak peynirlerde bulunanlar gibi daha yumuşak tatlarla değiştirilmelidir. Benzer şekilde, kafein, nikotin ve sert alkol gibi uyarıcılar çok keskindir ve az tüketilmelidir.
Yaz aylarında pittayı çok arttırmadan, dengede kalmak mümkün. Sadece doğal olarak vücudunuza, isteklerine kulak verin,
Sağlıkla kalın…