Ayurveda’ya göre herşey sindirimde başlar. Tüm hastalıklar (dışarıdan bulaşan hastalıklar dışında) önce sindirim sisteminde başlar.
Sindirim bozuldukça sistemin dışına çıkar ve vücuda yerleşir. İnsan öyle birden kanser olmaz mesela. Önce sindirim sistemi içinde düzensizlik olur, düzensizlik arttıkça dışına doğru taşar ve zayıf olan organ / doku’da yerleşir. Biz ancak yerleştikten sonra farkına varırız, ve sonra düzeltmeye çalışırız. Sindirim derken sadece besinlerin sindiriminden bahsetmiyorum, duyguların da sindirimi aynı sonuçlara yol açar.
Hani söz bir söz vardır “Ne yerseniz O’sunuz” bilir misiniz? Ayurveda der ki “siz yediğiniz değilsiniz, ne sindirdiyseniz O’sunuz.” Ne kadar sağlıklı beslenirseniz beslenin sindiremiyorsanız bedeniniz için yeterli değildir. Sağlık için en önemli şey doğru ve iyi sindirimdir.
Bedende sindirimi sağlayan ise Agni, biz sindirim ateşi olarak çeviriyoruz. Böyle denilince sanki sadece midedeki HCl’den bahsediyoruz gibi anlaşılıyor, ancak Agni daha büyük bir şey. Bedendeki metabolizmamızı düzenleyen her şey agni, sindirimimiz, hücresel seviyede emilim, görüşümüz, anlayışımız…
Agni kelime anlamıyla ateş demek, yani dönüşüm, yani görevi bedende ve zihindeki tüm dönüşümleri yönetmek. Görevlerine detaylı bakarsak
• Yiyeceklerin ve duyusal deneyimlerin sindirimi, emilimi ve asimilasyonu; beslenme, bilgi ve anlayış kazandırır
• Görsel algıdan sorumludur
• Normal vücut sıcaklığını korur
• Beden yapısını ve cilt rengini korur
• Dokuların beslenmesini sağlar
• Güven, cesaret ve korkusuzluk verir
• Neşe, kahkaha ve memnuniyet yaratır
• Zihinsel netlik sağlar, bütünlük getirir
• Sevgi, ilgi, coşku, renk yaratır
• Zeka ve hücresel iletişim akışını korur
• Zihnin muhakeme kapasitesini sağlar; mantıksal düşünme; ayırt etme
• Sabır, istikrar ve güven verir
• Yaşam süresini korur
• Sağlıklı parlaklık yaratır
• Güç ve canlılık sağlar
Agni dengede olduğu zaman cesaret, neşe, açıklık, iyimserlik, coşku ve zeka getirir. Aynı zamanda enerji, canlılık, sağlıklı vücut ısısı, sağlıklı cilt, sağlıklı görme sağlar.
Ayurveda’da kişinin agni’si kadar yaşlı olduğu söylenir.
Midedeki sindirimi tencerede yemek pişirmek gibi düşünebilirsiniz. Tencereniz mide, pişiren ateş ise agni. Ateşiniz nasıl olduğuna göre yemeğiniz iyi pişecek veya pişmeyecektir. Agni için de durum tam olarak aynıdır.
Dört çeşit agni vardır.
Dengeli bir metabolizma olması halidir. Yemek pişirirken normal büyüklükte sürekli gelen bir ateş gibidir. Kişinin agnisi dengeli olduğunda
• İştah normaldir, az veya fazla değildir.
• Normal bir sindirimi vardır, yemeklerden sonra bir rahatsızlık yaşanmaz
• Uygun şekilde her gün sabahları bir defa eliminasyon olur
• Makul miktarda ve kalitede yiyeceği sindirir
• Bağışıklığı normaldir, kolay hastalanmaz
• Enerjisi yüksektir
• Metabolizması dengelidir
• Ağırlığı sabittir, ne çok zayıf, ne de çok kiloludur
• Sağlıklı, derin, bölünmeyen bir uykusu vardır
• Kafası sakin, algısı nettir
• Yaşam coşkusu vardır
Düzensiz bir metabolizma olması halidir. Yemeğinizi açık bir alanda, kuru, rüzgarlı bir havada pişirmeye çalışmak gibidir. Böyle olunca rüzgar sürekli eser ve ateşiniz düzgün bir şekilde yanmaz. Eğer rüzgar çok fazlaysa ateş sönebilir. Bazen hızlı, bazen yavaş sindirim söz konusudur. Kişinin agnisi düzensiz olduğunda
• Bedende kuruluk, kabızlık görülür
• Düzensiz bir iştahı vardır, bazen çok acıkır, bazen hiç acıkmaz
• Aşırı hareketlidir. Hareket etmeden duramaz. Bedenini hareket ettirmese kollarını sürekli hareket ettirir
• Zihni çok hareketlidir
• Yemek sonrası özellikle 3-4 saat sonrasında şişkinlik ve gaz sorunu olur
Hipermetobolizma, çok hızlı sindirim olması halidir. Yemeğinizi harlı bir ateşte pişirmek gibidir. Bu şekilde yemeğiniz yanar, ama düzgün pişmez. Tam olarak gıdayı sindiremeden atılması durumudur. Kişinin ateşi çok fazla olduğunda
• Kişi çok sıcak olur
• Metabolizma hiper şekilde çalışır
• Ateşle birlikte gelen iltihaplanmalar olabilir
• Özellikle keskin tatlar tüketildiğinde (acı biber gibi) yüzde, gözde kızarıklıklar olabilir
• Yenilen yemek yanmış ve sindirilmemiştir
• Sindirim sisteminde yanma hissi olur, mide ekşimeleri, reflü olabilir
• İştah çok fazladır. Çok hızlı şekilde acıkır
• Acıktığında çok sinirlenebilir
Hipometabolizma, çok yavaş sindirim, hatta sindirememe. Yemeğinizi mum ateşinizde pişirmeye çalışmak gibidir. Böyle olunca pişirme işlemi, sindirim, çoook uzun sürebilir. Kişinin ateşi çok az olduğunda
• Sindirim çok yavaştır
• Kişinin hareketleri, konuşması vb yavaştır
• Beden ve zihinde donukluk olur
• Beden ağırdır
• Metabolizma çok yavaştır. Su içsem kilo alıyorum durumudur
• Iştahsızlık olur
• Sindirim yavaştır
• Yemek sonrası, özellikle ilk saat içerisinde uyuşukluk hali olur
Sama agni dışındaki durumlar dengesizlik durumlarıdır. Agni sağlıklı değilse, o zaman sıkıntılar başlar. Beden doğru bir şekilde beslenemez. Bu durumda dokularda kayıplar, emilim sorunları olmaya başlar.
Dengeli olmayan agni bedende sindirilmemiş parçalar bırakır. Bu parçalar gıda da olabilir, duygular da. Ayurveda’da sindirilmemiş bedende bulunan bu parçalar ‘ama’ olarak geçer. Ama morbid, toksik, yapışkan bir maddedir ve bedende biriktikçe zamanla hastalıklara sebep olur.
Sindirilmemiş yiyecekler, AMA adı verilen morbid toksik yapışkan bir maddeye dönüşür.
Dr. Vasant Lad
Agni dengesizliğinin birçok sebebi var.
• İhtiyacımızdan fazla yemek yemek
• Çok kuru yiyeceklerin tüketilmesi
• Soğuk yiyeceklerin tüketilmesi
• Uyumsuz gıda kombinasyonları
• Uygunsuz oruç tutmak, sadece su ile 3 günden fazla tutulan oruçlar
• Aşırı su alımı
• Sigara, içki ve uyuşturucu bağımlılığı
• Doğal dürtülerin baskılanması
• Hava durumu
• Endişe, korku, sinirlilik, keder, üzüntü, öfke, hayal kırıklığı ve genel stres gibi duygusal faktörler
Beden oldukça korunaklı aslında. Dengesizlik öyle hemen bir günde oluşmuyor. Bir gün çok soğuk yediğimizde bedenimiz onu tolere ediyor. Sorun bunları süreklilik haline getirmek. Biz bu sebepleri sürekli tekrarladıkça denge yavaş yavaş bozuluyor.
Sağlıkla kalın…
