Evrendeki tüm maddelerin, tüm düşüncelerin, eylemlerin, kısaca herşeyin belli özellikleri, yani “guna”ları vardır.
Bu özellikler ait oldukları şeylerin doğasını ifade eder. Bitkiler mesela, bazıları yumuşaktır, bazıları sert. Bazıları pürüzsüzdür, bazıları pürüzlü. Ya da hayvanlar, bazıları büyük, bazıları küçük, bazıları yavaş, bazıları hızlıdır. Aynı aileden bile olsa, hiç bir şey, hiçbir yaşam formu, birbiri ile aynı değildir, farklı benzersiz özellikleri vardır.
Bu insanlar için de geçerlidir. Her bir insan benzersizdir, bireyleri benzersiz kılan belirli özellikleri vardır. Ayurveda’da bu niteliklere guna denir. Tüm özellikler bir spektrum olarak ifade edilir. Herşey görecelidir.
Dosha’lar dengesizliklerin tedavisinde önemlidir, ancak guna her bir bireyin daha detaylı değerlendirilmesini ve buna göre tedavi yöntemlerinin belirlenmesini sağlar. Guna ayurvedik tedavilerin temelini oluşturur. Amaç dengeyi sağlamaktır. Tedavide ana iki prensip vardır:
1. Benzer benzeri arttırır
2. Zıt özellikler dengeler
Birbirine zıt 10 çift, yani toplam 20 adet özellik vardır.
Her şeyin olduğu gibi dosha’ların da özellikleri vardır.
Vücutta oluşan dengesizliğin özelliklerine göre iki temel prensip doğrultusunda benzer veya zıt özellikler kullanılarak tedavi planlanır.
Örneğin eğer pitta dosha ile ilgili dengesizliğiniz varsa, sıcak özelliği sizde yüksekse, onu dengelemek için
1. Benzer benzerini arttıracağı için sıcaktan, ısıtıcı besinlerden veya eylemlerden uzak durmanız
2. Zıt özellikler dengeleyeceği için soğutucu besinler tüketmeniz ve soğutan eylemler yapmanız önerilir.
