Dosha kelime anlamıyla organizasyon demek. Biz her ne kadar vücut tipi desek de, aslında vücudumuzda beş elementin bir arada tutulmasını sağlayan kozmolojik prensip, enerji olarak geçiyor.
Bu üç kozmolojik prensip, hareket (kinetik enerji), dönüşüm (termal enerji/ısı enerjisi) ve yapı (stabilism & stability)(potansiyel enerji) olarak bedende üç dosha halinde bulunur.
Her bir dosha iki elementten oluşmuştur. Bunlar:
Vata (boşluk ve hava)
Pitta (ateş ve su)
Kapha (su ve toprak)
Hindu mitolojisinde bunlar, Brahma (yaratım), Vishnu (sürdürme) ve Shiva’ya (yok etme) karşılık gelir.
Vata vücuttaki tüm hareketlerden sorumludur. Nefes alıp vermek, uzuvlarımızın hareketleri, kalp atışı, kan dolaşımı, yiyeceklerin yemek borusundan ilerlemesi, mide hareketleri, bağırsak hareketleri, göz kırpma, tüm kas ve doku hareketleri, mikro düzede hücre çeperndeki hareketler vb hepsi Vata doshanın sorumluluğundadır.
Dengede olduğunda yaratıcılık, esneklik, güzel hareket kabiliyeti verir. Dengede olmadığında hareket artar veya anormal hareketler olabilir, hem fiziksel olarak vücutta hem de zihinde. Fiziksel olarak göz seyirmeleri, kalp atımında düzensizlikler, tikler, yemek ve atıkların akışlarında aksamalar (kabızlık gibi) olabilir. Zihinsel olarak dengesiz olan vata kaygı, korku verir, zihnin çok hızlı hareket etmesine neden olabilir. Zihinsel her hastalığın sorumlusu Vata Doshadır.
Pitta vücuttaki tüm dönüşümden, sindirimden sorumludur. Vücudumuzdaki enzimatik faaliyetler, yiyeceklerin sindirilmesi, sindirilen yiyeceklerin dokulara dönüştürülmesi, algı, yani gördüğümüz, duyduğumuz şeylerin algılanması. Görevi sindirim; yiyecekleri, duyguları, düşünceleri herşeyi sindirmek. Bu nedenle idrak, zeka ve anlayışla bağlantılıdır.
Dengede olduğunda idrak, anlayış ve zeka verir. Dengede olmadığında ateş elementi yükseliyor demektir. Mental olarak öfke, nefret, kıskançlık olabilir. Fiziksel olarak iltihaplanmalara neden olabilir.
Maddelerin arasındaki veya içindeki boşluktur. Boşluk her şeyi birbirine bağlar ve her şey onun içinde varolur. O kadar incedir ki duyularımız onu algılayamaz, ama orada olduğunu biliriz. Akasha, bütün varoluşun üzerine kurulduğu dokudur. Akasha bedende tüm delikler ve boş alanlar (ağız, burun, karın boşluğu, kemik içindeki boşluklar) ; zihinde ise bilinçtir.
Tüm insanlarda beş element ve dolayısıyla üç dosha kişiye göre değişen oranlarda bulunur. Oranlarına göre yedi temel bünye vardır.
V(ata), P(itta), K(apha), VP, PK, VK, VPK
Dosha özelliklerini görmek için tıklayın. Vata Dosha, Pitta Dosha, Kapha Dosha
İkili Beden Tipleri:
VP:
Vata ve Pitta’nın özelliklerinin karışımıdır; sıcağı sever ama çok fazla sıcağa dayanamaz; sağlam bir iştahı vardır fakat sindirimi değişkendir; dengesizleştiğinde korku, öfkeyle yer değiştirebilir; ikisi de hafif ve yoğun özelliklerine sahiptir; en çok, eksikliğini çektikleri Kapha’nın istikrarına ihtiyaç duyarlar.
PK:
Tüm beden tipleri arasında Pitta-Kapha beden tipine sahip insanlar, günümüzün değişken ve karmaşık dünyasına en iyi adapte olabilen kişilerdir. Kapha’nın istikrarına ve Pitta’nın uyum sağlama yeteneği, pratikliği ve hedef odaklılığına sahiptirler. Sağlıkları genellikle iyidir ama iki doshanın da yağlı özelliğine sahip olması sebebiyle, yağlı, ağır yiyeceklere karşı dikkatli olmaları gerekir. Duygusal olarak, başarılı olduklarında kibir ve tatminden doğan rehavete eğilim gösterirler.
VK:
Ortak özellikleri soğuktur. Hassas ve soğuk bir sindirimleri vardır ve mukus üretimine eğilimlidirler. Hafif, açık ve uçucu olabilirler ama zaman zaman derin ve ketum da olurlar. Ateş ve ısı eksikliği çekerker. Hiperaktif Vata’nın iniş çıkışlarıyla birleşen Kapha’nın duygusal yapısı onları duygusal olarak incinebilir hale getirir. Kolaylıkla travmatik olabilirler.
Üçlü Dosha: VPK
İstikrarlıdırlar. Sağlıkları çok iyidir. Dengelerini, ne fiziksel, ne duygusal olarak kolay kaybetmezler. Bu aynı zamanda hem bir lütuf, hem de bir lanettir.
